Firma ve vergi sistemi

Firma kurmak, personel, ticari hesaplar, kurumsal hat ve vergiler.

/firma firma panelini açar. Firman yoksa kuruluş ekranı gelir: ad ve sektör seçip $15.000 ticaret sicil harcını banka hesabından ödersin. Firmaya kurumsal telefon numarası ve ana ticari hesap (IBAN) açılır. Bir karakter aynı anda tek firmada çalışır.

Personel ve rütbeler

• Personel yetkisi olan, yanındaki birine rütbe ve saatlik maaş belirleyip iş teklifi gönderir; kabul ederse firmaya katılır.
• Rütbelerin seviyesi ve yetkileri (personel, hesap işlemleri, fatura, kurumsal hat, firma araçları, depodan alma, mali tablolar) patron tarafından düzenlenir. Kimse kendi seviyesindeki ya da üstündeki birini yönetemez.
• /firmamesai ile mesaiye girip çıkarsın. Mesaide geçen her 60 dakika için saatlik brüt maaş firmanın ana hesabından ödenir; %10 stopaj kesilir, kalanı banka hesabına yatar. Ana hesapta para yoksa maaş ödenmez.

Hesaplar, fatura ve mali tablolar

• Firmanın en fazla 3 ticari hesabı olur. Müşteriler ATM'den bu IBAN'lara havale gönderebilir; firma hesabından da her kişisel ya da ticari IBAN'a havale yapılır.
• Fatura yetkisi olan, yanındaki müşteriye /fatura [id] [tutar] [açıklama] ile (ya da panelden) fatura keser; müşteri bankadan ya da nakit öder, tutar ana hesaba geçer.
• Mali tablo sekmesi bilançoyu (hesaplar, mallar, vergi borcu, özkaynak), son 7 ve 30 günün gelir tablosunu ve 14 günlük gelir-gider grafiğini gösterir. Gelir-gider sekmesinde bütün hareketler kategorileriyle listelenir.

Mallar, araçlar ve depo

• Patron kendi işyerini, evini ya da aracını firmaya bağlayabilir; mal onun üzerinde kalır ama firmanın malı sayılır. Firmaya bağlı işyerinin satış kârı ana hesaba geçer.
• Firma araçlarının anahtarı "Firma araçları" yetkisi olan çalışanlara kendiliğinden verilir, yetkisi kalkınca ya da firmadan ayrılınca geri alınır.
• Patron firma merkezini belirler; depo merkezdedir. Her çalışan depoya eşya koyabilir, almak için yetki gerekir.
• Patron firmayı (patronluğu) yanındaki bir çalışanına noterde devredebilir; bağlı bütün mallar yeni patrona geçer. Firmayı kapatmak için hisselerin yarısından fazlası gerekir; hesaplardaki para hisse oranında ortaklara, depodaki eşyalar patrona geçer.

Ortaklık ve sermaye

• Firma 1000 hisseyle kurulur, hepsi kurucunundur. Ortaklar ve payları panelin Ortaklar sekmesinde görünür. Ortak olmak için firmada çalışmak gerekir.
• Sermaye artırımı: patron yeni hisse çıkarıp bir çalışana teklif eder; kabul eden bedeli firmanın ana hesabına öder ve ortak olur. Diğer ortakların payı oransal küçülür.
• Hisse devri: her ortak kendi hissesini başka bir çalışana satabilir; bedel alıcının banka hesabından satıcıya geçer. Hisse işlemleri noterde, iki taraf aynı noterdeyken yapılır.
• Ortaklı firmada para kişisel hesaba çekilemez. Patron kârı Ortaklar sekmesinden hisse oranında kâr payı olarak dağıtır; her paydan %10 stopaj kesilir. Ortak, hisselerini devretmeden firmadan ayrılamaz ya da çıkarılamaz.

Kurumsal hat

• Firmanın numarası arandığında mesaideki, kurumsal hat yetkisi olan ve hattı açık bütün çalışanların telefonu çalar; ilk açan görüşmeye bağlanır, arayan firmanın adını görür.
• Hatta gelen SMS'ler yetkili çalışanlara bildirilir; panelin Kurumsal hat sekmesinden okunur ve hattan yanıtlanır.

Vergiler

• Kurumlar vergisi: firma her 7 günde bir, o haftaki net kârı (satış, fatura ve gelen havaleler eksi maaş, ödeme ve harçlar) üzerinden sektörünün oranıyla (%8 - %25) vergi öder. Sermaye koymak ve kâr payı çekmek vergiyi etkilemez.
• Motorlu taşıtlar vergisi: araç başına haftalık $150. Kişisel araçlarınınki banka hesabından kesilir, firma araçlarınınki firma vergisiyle birlikte.
• Maaş stopajı %10, şahıs işyerlerinde işyeri gelir vergisi %10, evlerde emlak vergisi (ev panelinden ödenir).
• Ödenemeyen vergi borç olarak yazılır. /vergi durumunu gösterir, /vergi ode borcunu öder. 2 dönem üst üste borçlu kalan firma askıya alınır: borç ödenene kadar hesaplardan para çıkmaz, maaş ödenmez, hat kapanır.

Oyunda /yardim yazarak (ya da J → Yardım) bu rehberin güncel hâline her zaman ulaşabilirsin. Sorun ya da önerin varsa bu konunun altına yaz.